Orta Anadolu’da ilk Kürt Yerleşim Bölgeleri...

Orta Anadolu’da ilk Kürt Yerleşim Bölgeleri...



Uske



Kürt Tarihi, araştırmacıların ilgi odağı olamaya devam ediyor. Her bulunan yeni bir belge Orta Anadolu Kürt Tarihini yeniden yazmaya ve düzenlemeye itiyor.

‘Bu belge kesinlik kazanıyor’ ya da ‘kesin tespit şudur’ dediğimiz bir anda bulunan yeni bir belge, eski bilgileri alt-üst ederek tekrar başa dönüyor ve yeni bir araştırmanın yolculuğuna çıkıyoruz.



Türk Devleti, Osmanlı belgelerini, kendi resmi tarih çıkarlarına göre, kamuoyuna ya kısıtlı ya da belgeler üzerinde tahribat yaparak veriyor. Bundan dolayı Türkiye’de yapılan/yapılacak bir araştırmanın zorluğu ilk olarak, ‘devlet arşivi’ kapısından başlar, DGMnin kapısında son bulur ve cezaevinde kıstlı belgelerle de yazılır.



Kızılcahamam-Çamlıdere



Orta Anadolu Kürt Tarihi, şu anda xelkedondurma sitesinde de okuyabileceğiniz belge ve bilgiler ışığında tartışılıyor.

Orta Anadolu Kürtleri nereden geldiler? sorusunun cevabı tartışılırken, yeni bir soruyla ‘Orta Anadolu’da İlk Kürt Köyü neresi?’ tartışmasına giriyoruz.



Sayın Rohat Alakom`un son çalışmasında, bazı belgelere dayanarak Orta Anadolu’da Ilk Kürt köyünün Yabanabad yöresinde bulunduğunu ortaya koydu; "1463 tarihli Ankara Tahrir Defteri'ne göre Yabanabad (Kızılcahamam-Çamlıdere) yöresinde Kürtler adlı bir Kürt köyünün var olduğu ortaya çıkmıştır." Yine bu çalışmanın bir yerinde "14. yüzyılda Malatya'dan göç eden bazı Kürtlerin Kütahya yöresinde Germiyanoğulları adlı beyliğin kurulmasına katkıda bulunmuştur" deniyor.



Beyşehir – Kürtler Köyü



Sayın Hasan Öztürk’ûn ‘Kurucuova Tarihi’ adlı çalışmasında, bir belgeden söz etmektedir.

1466 tarihli belgede; Orta Anadolu’da Kürtlerin ilk yerleştikleri bölgenin, Isparta’nın Şarkikaraağaç’a bağlı KÜRTLER köyü olduğu yazılı. Osmanlı belgelerinde bulunan bir harita (1584) üzerinde de bu köy belitilmiş. Kürtler köyü, 1920 tarihine kadar Konya’ın Beyşehir ilçesine bağlı bir yerleşim birimi idi.



Başka bir belgede ise (1535); Aksaray Eskil ilçesine bağlı yerleşim bölgelerine yerleştirilen Kürt aşiretlerinin isimlerini görüyoruz.



Kürtler Köyü



Beyşehir bölgesi, 1071 Malazgirt savaşından sonra 1142 yıllarında Selçuklu topraklarına katılmış, Sultan Alaaddin Keykubat, Kubat-Abad şehrini kurarak burayı ikinci başkent yapmıştır. O tarihte yakın çevrelerde köy olarak Muma köyü, mezra olarak Belen, Inönü, Çayır ve Kurucuova mezraları vardı.

Anadolu’yu 1243 yılında Moğolların akınlarından sonra, Eşrefoğlu Seyfettin Süleymanbey, Süleymaniye (Beyşehir’i) şehrini kurmuş, buradan bağımsızlığını ilan ederek Eşrefoğlu Beyliği’ni meydana getirmiştir. Beyliğin sınırları içinde bugünkü Afyon, Bolvadin, Emirdağ, Yalvaç, Şarkıkaraağaç, Seydişehir ve Bozkır ilçeleri de girmekte idi.

Eşrefoğlu Beyliği, II.Mehmet devrinde Moğol komutanlarından Çobanoğlu Demirtaş, 1326 yılında Eşrefoğlu beyliğine son vermiştir. Ancak hakimiyet Moğol kumandanlarından Eşrefoğullarına baglı İsmail Aka tarafindan devam ettirilmiştir. İsmail Aka’dan sonra hakimiyet, Hamitoğulları’nın hakimiyetine girmiştir. Hatimoğulları'ndan sonra Osmanlılar ve Karamanoğulları arasında 1374 yılından 1467 yılına kadar 20 defa el değiştirmiştir.



“Beyşehir Sancağına ait 1466 tarihli Müsellim Defterinde Yenişehir Nahiyesi’nin kimi köylerinin yörük olduğu yazılmıştır. Bu belgede, kimi köylerin yörük olduğunu dile getirirken Yenişehir (Şarköy), Kürtler ve Muma köylerinden gayri köyleri kastetmektedir. Bu köyler; Bademli, Kurucaova, Yenice, İsrailler, Küre, Keçilik ve Hoyran’dır."

Hasan Öztürk’un ‘Kurucuova Tarihi’ adlı çalışmasından....

Bu belgede, Kürt köyünün 1466 tarihinden önce kurulu olduğu anlaşılıyor.



Isparta-Şarkîkaraağaç-Kürtler



Bu beldenin tarihçesi kısaca şöyle; Şarkikaraağaç ilçesi, güneyde Beyşehir, kuzeyde Yalvaç, Akşehir, Doğanhisar, batıda Gelendost ve Eğirdir, doğuda Hüyük, kuzeybatıda ise Yenişarbademli ile çevrilidir.

Bu bölgeye sırasıyla, Etiler, Frigyalılar, İyonlar, Lidyalılar, İraniler, Makedonyalılar, Selefkoslar, Romalılar, Araplar, Selçuklular, Hamitoğulları, Eşrefoğulları, Germiyanoğulları ve Karamanoğulları ve Osmanlı Devleti egemen olmuşlardır. "Karaağaç" isminin verilmesi ise, bölgeye ilk yerleşimin büyük bir karaağaç'ın çevresinde olmasına bağlanmaktadır. Başka yerlere de aynı isim verildiğinden karışmaması ‘Doğulu’ ‘Doğulular’ anlamına gelen "Şarkî" kelimesi eklenmiştir.

Kürtler Köyü, 1920 yılında bu ilçeye bağlanmıştır.



Aksaray-Eskil



1530 yılında düzenlenen,387 numaralı Muhasebe-i Vilayet-i Karaman defterinde (42,47,67.sayfaları)

Ayrıca Prof.Faruk SÜMER’in “Atçekenler” (Türk Dünyası Tarihi Dergisi, Ağustos 1993) kaynaklarından alınmıştır.

Not; Burada belgelerde Esb-Keşan-Hesp Keşan olarak geçen kelime, ATÇEKENLER olarak alınmış.


Belirtilen Tarihte Adı Geçen Aşiret adları ve bugün bulundukları Yerleşim Bölgeleri ;

Aişelü Cemaati; Eskil Merkez

Alaca Cemaati; Bayram Gazi Mezrası

Ali Fakihler Cem; Bayram Gazi Mezrası

Ali Hoca Cemaati; Bayram Gazi Mezrası

Avcılar Cemaati; Bezirci Mezrası

Ayan Hacılu Cemaati; Bayram Gazi Mezrası

Aziz Cemaati; Bezirci Mezrası

Balcalu Cemaati; Bayram Gazi Mezrası

Baran Cemaati; Bayram Gazi Mezrası

Bereketlü Cemaati; Gönder Viranı Mezrası

Boynu Yumru Cemaati; Kardiğin Mezrası, İlanluca mezrası, Güney mezrası, Halil Seküsü mezrası, Dilmeç, Bağluca, Çavdar ve Boz Sal mezraları

Boynu Yumru Kabilesi; Bayram Gazi Mezrası

Boz Apa Cemaati; Hamzalar köyü, Bucak kuyu, Eğilmez mezraları, Eskil kaza Merkezi, Gözen köyü

Bulduklar Cemaait; Eğilmez m., Gözen, Eskil Kazası

Bulduklar Bölüğü; Kabak Köyü, Düzmüş Köyü

Büyük Eğilmez Cemiyeti; Eğilmez mez., Eskil Kaza Mrk.

Çepni Cemaati; Bucak Kuyu, İtburnu köyü, Hüseyin Bey, Eğrikuyu, Güney Deresi ve Güney mezraları

Çepni Pırakende Tarfesi; Burun ağıl, Bucak Kuyu, Kolu Viran, Başviran, Akçaşehir, Alihan Arkı, Bezirci Çiyanini, Kabak mezraları, Karaviran köyü

Dağdura Cemaati; Bayram Gazi Mezrası

Çomak Cemaati; Eğilmez Mezrası

Danişmendlü Cemaati; Bucak Köyü Mezrası

Davutlar Cemaati; Eskil Kaza Merkezi

Dede Veled-i Firuz Ce.;Firuz, Dalaman, Gerdik Ağıl Mez.

Dedelü Cemaati; Eskil Kaza Merkezi

Delüler Cemaati; Eskil Kaza Merkezi

Dervişan-ı Çinem; Kayacık mezrası

Develü Cemaati; Eskil Kaza Merkezi

Eğilmez Cemaati; Düzmüş Köyü

Eğilmez-i Diger Cema.; Eskil Kaza Merkezi

Emek Cemaati; Bayram Gazi Mezrası

Esen Beylü Cemaati; Bayram Gazi Mezrası

Firuzlu Cemaati; BucakKuyu, Güney Kuyu, Günsu Deresi

Hüseyinler Cemaati; Bayram Gazi Mezrası

Hüseyin Şeyhli C.; Bucak Kuyu, Güney Deresi, Güney Kuyusu Mezraları

İncillü Bölüğü, İzzed-dinlü, Karagözlü, Karamanşah, Kenelü, Keş Cenneti, Kaştimur, Kıran Koştimur, Koncular , Kumlu, Kureyş, Kıran, Kureyş Melikşah, Sakallar, Saru Muradlu, Sinan Bennak, Kızıl Koyunlu, Kürtül, Şamlar,Tanrıvermişler ve Varsak Haşkadem Cemaatleri; Eskil Kaza Merkezi

Bayram Gazi Koştimur Cemaati; Eskil Kaza Mrk., Güney Deresi, Güney Kuyusu, Gözen-i Kuyu mezrası, Güney Kuyusu, Gözendiğin, Başgötüren mezraları, Gözin Köyü

Koştimur Kabilesi:Eskil Kaza Mrk., Düzmüş Köyü

Koyuncular Ceamaati; Bezirci Mezrası, Düzmüş Köyü

Köseler Cemaati; Eskil Kaza Mrk., Çeklesun köyü

Menteşelü Bölüğü; Düzmüş Köyü, Eskil Kaza Mrk.

Murafi Cemaati; Eskil Kaza Mrk., Eğilmez Mezr.

Musalar, Yuva Koştimur; Eskil Kaza Mrk., Aziz Mezrası

Ozanlar Cemaati;Eskil Kaza Mrk., Elkin Argı, Emir Ali köyleri

Ömür Fakihler Cemaati; Emir Ali Köyü.

Şırnaklı Cemaati; Başgötüren, Bayramdiğin Cemaatl.

Sülemişli Cemaati; Devlet Şah, Diklemi, Karaağıl, Karadiğin, Dereağıl, Danişmendli, Çubukarmud, Babakuyu Mezraları

Sülemişli Diger Cem., Eskil Kaza Mrk., Musa Öyüğü m.

Türkmanan Cem.; Eskil Kaza Mrk., Düzmüş Cem.

Uşaklar Bölüğü; Eskil Kaza Mrk., Düzmüş Mez.

Veledlü Cemaati; Eskil Kaza Mrk., Düzmüş Köyü

Yakuplar Cemaati; Bayram Gazi Mezrası

Esen Beylü Cemaati; Bayram Gazi Mezrası

Yaycı, Yumhayr Cem; Eskil Kaza Mrk., Çeklesun Köyü

Yusuf Hacılar Cemaati; Çeklesun Köyü